Честное дело не таится.
Где честь, там и правда.
Честное слово должно быть постоянно.
Честь ум рождает.
Чем труднее дело, тем выше честь.
Честь дороже жизни.
Олицетворения (бегут ручьи, лес оденется, зима унесла)
эпитеты (небесная лазурь, метелей злых и бурь, тяжкий труд, резвых деток, звонкий смех)
сравнения ( "стучит, как будто ждет чего-то" "как будто счастье впереди")
риторическое восклицание ( в конце первого, третьего и пятого четверостишья)
умолчание ( вторая строчка)
инверсия много где
«Кавказский пленник» - последнее произведение в «Русской книге для чтения». В письме к Н. Н. Страхову писатель называл эту повесть лучшим своим произведением, потому что, по его мнению, именно здесь ему удалось наиболее естественно использовать лучшие художественные средства народной поэтики. Сюжет повести прост и ясен. Русский офицер Жилин, служивший на Кавказе, где шла в это время война, отправляется в отпуск и по дороге попадает плен к татарам. Он бежит из плена, но неудачно. Вторичный побег удается. Жилин, преследуемый татарами, спасается и возвращается в военную часть. Содержание повести составляют впечатления и переживания героя. Это делает повествование эмоциональным, волнующим. Быт татар, природа Кавказа раскрыты автором реалистически, через восприятие Жилина. Татары в представлении Жилина делятся на добрых, сердечных и тех, кто обижен русскими и мстит им за убийство родственников и разорение аулов (старик татарин). Обычаи, быт, нравы изображены так, как воспринимает их герой.
Жилин - скромный русский офицер, «хоть не велик ростом, а удал». Он мужествен, смел, прямодушен и гуманен. В его руках всякое дело спорится, умеет и часы починить, и игрушки из глины лепить для Дины. Жилину противопоставлен контрастный персонаж - товарищ по полку офицер Костылин. Это грузный, толстый, нерешительный и малодушный человек. В трудный момент, когда на офицеров по дороге напали татары, Костылин бросает товарища и скачет в крепость. Встретившись с Костылиным в плену, Жилин не покидает товарища, а во время бегства из плена даже несет его на спине, когда у Костылина заболели ноги.
Жилин и Костылин - герои повести "Кавказский пленник" Л.Н. Толстого. Они оба русские офицеры. Участвуют в войне за присоединение кавказа к России. Жилину пришло письмо от матери, которая просит приехать к ней перед смертью, проститься. Любящий сын почти без размышлений отправился в дорогу. Однако одному ехать было нельзя. Могли поймать и убить татары. Ехали группой, но очень медленно. Жилин с Костылиным решили поехать одни вперед. Жилин был осторожным и предусмотрительным. Убедившись, что у Костылина заряжено ружье, а в ножнах у него шашка, он решил подняться на гору и посмотреть, не едут ли татары. Лишь только он поднялся на лошади на вершину, он увидел тех, кого так не хотел увидеть. Совсем недалеко от него стояли татары, заметившие офицера. Жилин был храбр и ,подумав, что если добежит до ружья(оно было у Костылина), то они спасутся, закричал Костылину. Но трусливый офицер испугался за свою жизнь и убежал. совершив подлый поступок. Обоих офицеров взяли в плен ,где они и встретились. Главный из татар сказал, что нужно выкуп заплатить, чтобы выпустили их.(5000 рублей). Костылин сразу же написал домой письмо, чтобы деньги выслали. А Жилин сказал. что если его убьют совсем ничего не получат, велел подождать. Письмо он на другой адрес отправил. Ему было жалко тяжело заболевшую мать, да денег-то таких у них и не водилось. Больше у Жилина из родственников никого не было. Он подумал. что сможет убежать. В плену Жилин ночью рыл подкоп, а днем делал кукол для девочки Дины. Девочка взамен приносила ему лепешки и молоко. Ленивый Костылин весь день ничего не делал, а ночью спал. И вот наступил день. когда все было готово к побегу. Они бежали вместе с Костылиным. Они истерли ноги о камни и слабого Костылина пришлось нести на себе. Поэтому их и поймали. Их посадили в большую яму, но Дина принесла палку и помогла Жилину убежать. На этот раз Костылин испугался бежать. Жилин успел дойти до своих. Костылина же только через месяц выкупили за 5000 рублей. В итоге, в рассказе Толстого "Кавказский пленник" Жилин показывает мужество и храбрость, а Костылин- лень, трусость и слабость
Драма "Раскіданае гняздо" напісана ў 1913 годзе. У яе аснову пакладзены факты з жыцця сям'і дзеда Ануфрыя, у якога князь Радзівіл адабраў зямлю і хату. Асэнсоўваючы сямейную трагедыю як агульнанародную, Янка Купала паказаў у творы цяжкі шлях беларускага сялянства ў пошуках страчанай бацькаўшчыны, зямлі і волі. Падзеі ў драме адбываюцца ў пярэдадзень першай рускай рэвалюцыі 1905 года і сканцэнтраваны вакол Сымона. Гэта асноўны вобраз твора, які паказаны ў развіцці. Дух бунтарства і непакорнасць уласцівы Сымону ад нараджэння. У яго характары шмат рашучасці, імпульсіўнасці. Ён часта хапаецца за сякеру, каб бараніць свой гонар, адстойвае сваё дабро. Сымону не хапае адметнасці, непаўторнасці, умення жыць сваім розумам. Спачатку ён, як і бадька, трымаецца разбуранага гнязда, імкнецца давесці судовую справу да канца, даказаць праўду, але, не знайшоўшы яе, па закліку Незнаёмага пакідае сям'ю, малых братоў, маці і рушыць на Вялікі Сход, яшчэ дакладна не ўсвядоміўшы, што з сябе гэты сход уяўляе.
<span>Лявон Зяблік амаль 5 гадоў судзіцца з панічом за кавалак зямлі і хату. «Чалавек з зямлёй зрастаецца, як гэта дрэва: ссячы дрэўца — засохне, адбяры ў чалавека зямлю — згіне», — такі асноўны жыццёвы прынцып героя п'есы. Без зямлі ён не ўяўляе свайго існавання і калі судовую справу выйграе паніч, Лявон, даведзены да адчаю, канчае жыццё самагубствам. Жонка Лявона Марыля — гэта вынослівая, самаахвярная сялянка-пакутніца. Пасля смерці мужа яна ў роспачы, не ведае, дзе шукаць паратунку, як накарміць і абагрэць дзяцей. Спрабуе ўгаварыць Сымона пайсці на службу да паніча. «Падумай, адпусціся, выкінь гордасць з сэрца і паслухай маткі!.. Пакарыся ты ім, — яшчэ не позна!», — просіць яна сына. Але Сымон адмаўляецца ад прапановы. Надзеі ж на дачку Зосю, якая хоча сваім каханнем да паніча дапамагчы родным, Марыля не бачыць. Тлумачачы сваё трагічнае становішча воляю Бога, маці шые жабрацкія торбы.
</span><span>Лёс Зосі драматычны. Натура ўражлівая, сентыментальная, яна знаходзіцца ў палоне дзівосных сноў і мар. Яе вабяць кветкі, луг, поле - усё прыгожае, паэтычнае. Але светлыя памкненні Зосі ўступаюць у разлад з суровай рэчаіснасцю. Яна і Паніча пакахала, таму што ён прыгожы. Зося - чалавек добрай душы, а такія людзі звычайна кахаюць вельмі моцна. Даверлівая, чулая, яна не можа вынесці здрады Паніча і спрабуе павесіцца паблізу палаца, каб такім чынам выказаць пратэст супраць панічовай здрады. Але дваровыя людзі яе ратуюць. І тады зацямненне находзіць на яе светлы, дапытлівы розум. Як бы прасвятлеўшы, глядзіць Зоська на пажар. Прасвятленне гэта сімвалічнае. Яна разам з Сымонам ідзе на Вялікі Сход. Сваю дарогу Зоська выснавала ў сваіх мроях-снах, праз паўмістычныя азарэнні поруч з думкамі пра Бога, разам з ідэаламі дабра, міласэрнасці, шкадавання, любові. Данілка - падлетак, не па гадах разумны, разважлівы. Яго, як і Зоську, вабіць прыгожае, на працягу ўсёй п'есы ён майструе скрыпку. І калі бацька разбівае скрыпку, Сымон пагражае зрабіць новую. Ясна адно: без скрыпкі для Данілкі свет "не гучыць" - без музыкі няма гармоніі ў тым малым свеце, што яго акружае, як і ва ўсіыСусвеце. ПІлях, абраны Данілкам, - гэта шлях музыкі, творцы. Данілка - увасабленне таленавітасці ўсяго беларускага народа. Ён, падлетак, пайшоў не за Сымонам і Зоськай, але за маткаю і Старцам. У гэтым выбары ёсць свая рацыя: Данілку патрэбна не канчатковая мэта шляху, а сама дарога, магчымасць убачыць свет і, вядома, удосталь найграцца на новай скрыпачцы. Вынік гэтага шляху невядомы, але абсалютна ясна адно: марным, бязмэтным гэты шлях не будзе.
</span>Значнае месца ў п'есе займае вобраз Старца. Гэта чалавек з нізоў народа, прадстаўнік збяднелай масы, бо сам выйшаў з такога раскіданага гнязда, як і Зяблікі. Ён — чалавек адзінокі. Шчыра спачувае гаротным і абяздоленым. Старац ухваляе той шлях, на які становіцца Сымон, і асуджае тых, хто скараецца, мірыцца з несправядлівасцю. Назва твора мае абагульненае значэнне. Гэта і раскіданая хата, і раскіданая па свеце сям'я Зяблікаў. «Раскіданае гняздо» сімвалізуе старую, разбураную Беларусь.
Шляхі Зяблікаў разбегліся, але тупіковых пуцявін тут няма. Усе Іпляхі могуць прывесці да адной мэты - да пошуку і аднаўлення "раскіданага гнязда" - Бацькаўшчыны, да набыцця людзьмі страчанай чалавечай годнасці. Разбурылі не толькі хату Зяблікаў, "раскіданым гняздом" была ўся тагачасная Беларусь. Адсюль і сэнс назвы твора.
<span>Калі ў вобразе Лявона Зябліка Я. Купала ха-цеў паказаць даведзеную да адчаю беззямел-лем частку сялянства, якая не бачыла выйсця са свайго гаротнага становішча і ўсё яшчэ спа-дзявалася знайсці праўду ў існуючым ладзе, то ў вобразе Сымона — перадавую, актыўную частку сялянства, гатовую выйсці на ўзброе-ную барацьбу з несправядлівым сацыяльным ладам.
</span><span>Такім чынам, на прыкладзе Сымона Я. Купала паказаў працэс абуджэння нацыянальнай свядомасці беларускіх сялян, пошукі імі шляхоў да вызвалення. Адшукаць страчаную бацькаўшчыну, вырвацца з-пад прыгнёту і ўціску, здабыць зямлю і волю можна толькі шляхам барацьбы, змагання — такая асноўная думка твора.</span>